Relacje Polaków o zbrodniach sowieckich są już dostępne w portalu ZapisyTerroru.pl

17 września 2017

Polacy_zeslanie_slajd_ZTW bazie świadectw Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego opublikowano 500 pierwszych relacji obywateli polskich – ofiar i świadków sowieckiego totalitaryzmu, które były zbierane od 1943 roku na Bliskim Wschodzie wśród żołnierzy Armii Andersa i towarzyszącej im ludności cywilnej. Dzięki współpracy z Instytutem Hoovera świadectwa losów Polaków i polskich obywateli pod okupacją sowiecką i na zesłaniu stają się dostępne po polsku i po angielsku, w kraju i za granicą.

Relacje trafią na każdy zagraniczny uniwersytet i do każdej biblioteki. Ma to kluczowe znaczenie dziś, kilkadziesiąt lat po II wojnie światowej, kiedy odchodzą ostatni świadkowie tamtych wydarzeń – mówi prof. Magdalena Gawin, Podsekretarz Stanu w MKiDN. Żyjemy bowiem w czasach, w których historyczna wina i polityczna odpowiedzialność za wybuch wojny, zniszczenie państwa polskiego i terror są relatywizowane. Pragniemy, aby dzięki tym relacjom polskie doświadczenie historyczne odbiło się szerokim echem na całym świecie – zwłaszcza tam, gdzie prawda o pakcie Ribbentrop-Mołotow i odpowiedzialności Związku Sowieckiego za rozpętanie II wojny światowej bywa pomijana lub kwestionowana.

W 1942 roku gen. Władysław Anders wyprowadził ze Związku Sowieckiego 80 tys. żołnierzy i 40 tys. cywilów. Ich indywidualne relacje o przeżyciach na „nieludzkiej ziemi” były następnie zbierane przez specjalnie powołane Biuro Dokumentów. Ok. 30 tys. takich świadectw trafiło po wojnie do Stanów Zjednoczonych.

Stało się tak, ponieważ Rząd Polski na Uchodźstwie, wobec ustanowienia dyktatury komunistycznej w kraju, chciał je zdeponować w bezpiecznym miejscu. Zdecydowano się na Instytut Hoovera, położony w dalekiej Kalifornii i od zawsze przychylny Polsce. Dziś dzięki naszej współpracy z Ośrodkiem Pileckiego i wyjątkowemu projektowi „Zapisy Terroru”, po raz pierwszy są one publikowane po angielsku. Szeroka dostępność źródeł historycznych ułatwia badania, umożliwia dialog i inspiruje studia porównawcze– mówi dr Maciej Siekierski, kustosz Zbiorów Europejskich w Bibliotece i Archiwum Instytutu Hoovera w Stanford.

Publikowane relacje stanowią zapis poruszających przeżyć mieszkańców Kresów Wschodnich po agresji Armii Czerwonej i na zesłaniu. Są wśród nich świadectwa osób skazywanych na wieloletni pobyt w łagrach jako „wrogowie ludu”. Deportowani na Wschód opowiadają o pracy ponad siły, głodzie i śmierci najbliższych.

Relacje, których oryginały przechowywane są w archiwum Instytutu Hoovera, przypominają także o niezwykłym fenomenie Armii Andersa. Walczyła, a zarazem od początku sprawowała opiekę nad ludnością cywilną – kobietami i dziećmi. Stała się enklawą wolności w totalitarnym państwie i ośrodkiem polskiej kultury – „małą Polską wędrowną”, jak mówił o niej sam dowódca. Do wojska trafiło wielu artystów i ludzi słowa, a podczas występów dla żołnierzy odżyła tradycja polskiego jazzu, królującego przed wojną w kawiarniach, salach koncertowych i filmie.

To właśnie do tej tradycji nawiązuje dzisiejsze wydarzenie. Warszawska Orkiestra Sentymentalna i zespół Pink Freud, z przygotowanymi specjalnie na tę okazję aranżacjami klasycznych przebojów polskiego jazzu, mają wprowadzić warszawiaków w klimat życia kulturalnego lat przedwojennych.

Eugeniusz Bodo – najjaśniejsza gwiazda show-biznesu II RP i ofiara sowieckiego terroru. Hanka Ordonówna – niezapomniana piosenkarka, która przy Armii Andersa opiekowała się osieroconymi dziećmi. Henryk Wars – autor największych przedwojennych szlagierów, organizator życia muzycznego w Armii Andersa i kompozytor muzyki filmowej w Hollywood. To oni są dzisiaj naszymi przewodnikami po niezwykłej historii, która rozpoczęła się od napaści sowieckiej na Polskę, a zakończyła na froncie włoskim, w osiedlach dla polskich uchodźców i na emigracji – mówi dr Wojciech Kozłowski, dyrektor programowy Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego.

Program wydarzenia na skwerze Hoovera

16.00-18.00

  • „Wagon” – historia w technologii Virtual Reality
  • Ocaleni przez Armię Andersa – performatywne czytanie relacji żołnierzy i cywilów
  • Śladem Stanisława Gliwy – warsztaty linorytu dla młodszych i starszych

18.00 – Przedwojenne szlagiery w wykonaniu Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej

19.30 – koncert Pink Freud

Patroni medialni:TVP 1, Onet, TVP Kultura, Gazeta Stołeczna, Tygodnik Sieci

Zapisy Terroru

„Zapisy Terroru” to nowoczesne przedsięwzięcie z pogranicza badań naukowych, popularyzacji historii i szeroko rozumianej kultury pamięci, realizowane przez Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego. Budujemy największy zbiór świadectw ludności cywilnej okupowanej Europy, dostępny ONLINE.

Dzięki „Zapisom Terroru” zeznania Polaków, dotychczas rozproszone i zamknięte w archiwach, docierają do szerokiego grona odbiorców: uczonych, dziennikarzy, ludzi kultury i wszystkich zainteresowanych. Pozwala to przywrócić pamięć o wydarzeniach pomijanych, mniej znanych lub przywoływanych hasłowo, wyłącznie przez pryzmat miejsc popełnionych zbrodni i liczb ofiar.

Aby świadectwa, stanowiące cenny i unikalny materiał źródłowy, dotarły za granicę –na uniwersytety, do bibliotek i ośrodków badań nad Europą Środkowo-Wschodnią – publikowane są one w „Zapisach Terroru” także po angielsku.

O Ośrodku

Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy interdyscyplinarnej refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami w XX wieku. Został powołany do życia jako instytucja kultury w 2016 roku. Naszym zadaniem jest włączać polskie doświadczenie historyczne w pamięć świata i budować pomost między nauką a kulturą.

Dokumentujemy zbrodnie totalitarne, gromadząc świadectwa ofiar, ich rodzin i bliskich. Wspieramy badania naukowe, udostępniamy teksty źródłowe i ich tłumaczenia oraz organizujemy międzynarodową wymianę akademicką. Prowadzimy działalność wydawniczą i edukacyjną. Inspirujemy i promujemy najciekawsze zjawiska w kulturze i sztuce, nawiązujące do historii i doświadczenia totalitaryzmu.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie dla lepszego działania serwisu. Możesz zablokować pliki cookie w ustawieniach
przeglądarki. Więcej informacji w Polityka prywatności strony.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl