Urodziny Marszałka

5 grudnia 2017
z21403484IE,Jozef-Pilsudski
Józef Piłsudski (Witold Pikiel – ze zbiorów Muzeum Narodowego w Kielcach /domena publiczna).

150 lat temu urodził się Józef Piłsudski – postać, której świadomym Polakom przedstawiać nie trzeba. Jego biografia jest niezwykle bogata, powstały o nim liczne książki, wciąż jednak pozostają sprawy do wyjaśnienia. Z pewnością Józef Piłsudski jest symbolem polskiej niepodległości, odzyskanej po 123 latach zaborów.

5 grudnia 1867 r. w Zułowie na Wileńszczyźnie, jako czwarte dziecko Józefa Wincentego i Marii z Billewiczów, przyszedł na świat Józef Klemens Piłsudski. „Ziuk” wychowywał się w rodzinie o głębokich tradycjach patriotycznych, szczególnym kultem darzone było powstanie styczniowe, w czasie którego pobrali się jego rodzice.

Od 1874 r. mieszkali w Wilnie, gdzie przenieśli się po nieudanych inwestycjach ojca i pożarze, który strawił ich majątek. Młody Józef uczył się w I Gimnazjum wileńskim, razem z rok starszym bratem Bronisławem angażowali się w działalność niepodległościową. Po zdanej maturze „Ziuk” zaliczył pierwszy rok medycyny w Charkowie i wrócił na wakacje do Wilna. Dość przypadkowo skończyła się jego beztroska młodość.

pilsudski-spojnia
Józef Piłsudski jako uczeń gimnazjum (drugi od prawej). Obok niego siedzi brat Bronisław. Fot. jpilsudski.org.

Bronisław był zaangażowany w spisek na życie Aleksandra III (m.in. razem ze starszym bratem Włodzimierza Lenina, Aleksandrem Uljanowem). Józef nieświadomie oprowadził jednego ze spiskowców po Wilnie, za co w 1887 r. został skazany na pięcioletnie zesłanie na Syberię. Spotkał tam wielu polskich patriotów, także byłych powstańców styczniowych. Jeszcze podczas transportu stracił dwa przednie zęby, wybite kolbą karabinu przez carskich sałdatów (dlatego przez całe życie nosił charakterystyczne wąsy). Poznał też swoją pierwszą miłość Leonardę Lewandowską. Na Syberii stał się dorosłym mężczyzną, świadomym życiowych celów.

1 lipca 1892 r. wrócił do Wilna. Zaangażował się w działalność w Polskiej Partii Socjalistycznej, był redaktorem naczelnym jej głównego organu prasowego, czyli „Robotnika”. Jak sam jednak potem mówił, wysiadł z pociągu „socjalizm” na stacji „niepodległość”.

Od kilku dni czuję, że jestem naprawdę żołnierzem. Mam wodza – powiedział po pierwszym spotkaniu z Józefem Piłsudskim jego późniejszy adiutant Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Do tej pory „ostatni ułan Rzeczpospolitej” prowadził beztroski żywot w Paryżu, zajmował się głównie malarstwem i romansami. Po spotkaniu z Marszałkiem ściął włosy i włożył mundur – to jeden z wielu przykładów działania magicznej charyzmy Józefa Piłsudskiego.

Już w XX wieku w zaborze austriackim w Galicji (w rodzinnych stronach groziło mu aresztowanie) tworzył drużyny strzeleckie, które miały być zaczątkiem przyszłej polskiej armii. Po wybuchu I wojny światowej przekształciły się one w Legiony Polskie, walczące po stronie państw centralnych.

Pilsudski_in_Otwock

Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917 r.) Legiony Polskie zostały rozformowane, a Józef Piłsudski osadzony w twierdzy w Magdeburgu. Niemcy, obawiając się rozprzestrzenienia się rewolucji bolszewickiej z Rosji do Niemiec, 10 listopada 1918 r. zwolnili Józefa Piłsudskiego, aby stworzył on bufor w postaci niepodległej Polski.

11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu zwierzchnictwo i naczelne dowództwo nad podległym jej Wojskiem Polskim. Odrodziła się niepodległa Polska.

Wojna obronna 1920 r. to kolejny wspaniały sukces Józefa Piłsudskiego (choć niektórzy większe zasługi w pokonaniu bolszewików przyznają gen. Tadeuszowi Rozwadowskiemu), który jednak w 1923 r. wycofał się z życia publicznego i zamieszkał w Sulejówku. Wrócił w 1926 r. (przewrót majowy) i rządził Polską aż do swojej śmierci 12 maja 1935 r.

Pilsudski_and_Rydz-Smigly
Józef Piłsudski i Edward Rydz-Śmigły podczas wojny 1920 r. Fot. Wikimedia Commons.

Wielu pisało o Józefie Piłsudskim, niektórzy tworzyli pomnik bez skazy, drudzy odsądzali od czci i wiary. Środowiska Narodowej Demokracji oskarżały go o współpracę z wywiadami państw centralnych, nazywały „bandytą spod Bezdan”, krytykowały za zamach majowy. Dzisiaj postkomuniści bronią decyzji o wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 r. tłumacząc, że ofiar było dużo mniej niż w maju 1926 r.

W 1918 r. wytworzyła się dla Polski bardzo korzystna sytuacja międzynarodowa, która pozwoliła nam wybić się na dawno utraconą niepodległość. Nigdy nie dowiemy się, czy udałoby się to bez Józefa Piłsudskiego. Tak samo na zawsze otwartym pozostaje pytanie, czy gdyby Józef Piłsudski żył dłużej, uniknęlibyśmy tragedii września 1939 r.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że 150 lat temu w Zułowie na Wileńszczyźnie urodził się wybitny Polak, główny architekt niepodległej II Rzeczpospolitej Polskiej.

Bartosz Bolesławski

Ta strona wykorzystuje pliki cookie dla lepszego działania serwisu. Możesz zablokować pliki cookie w ustawieniach
przeglądarki. Więcej informacji w Polityka prywatności strony.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl