Zapisy Terroru

Radomska katownia gestapo [zeznanie Stanisława Glogiera]

Radom_była_siedziba_NKWD_3
Była siedziba gestapo w Radomiu przy ul. Kościuszki 6. Fot: Wikimedia Commons.

Budynek przy ul. Kościuszki 6 nie kojarzy się dobrze mieszkańcom Radomia. W czasie II wojny światowej mieściła się tam siedziba gestapo, gdzie więziono i torturowano Polaków.

Zapisy Terroru

Odpowiedzialność zbiorowa [zeznanie Eugenii Jastrzębskiej]

Skan_111
Fabryka Broni w Radomiu, lata 20. XX wieku. Fot: Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska” w Radomiu.

We wrześniu 1942 r. polscy żołnierze podziemia starli się z Niemcami w Różkach pod Radomiem. Przy Polakach znaleziono pistolety Vis, produkowane przez radomską Fabrykę Broni. Spowodowało to krwawy odwet Niemców na jej pracownikach.

Zapisy Terroru

Droga przez piekło – podróż do Armii Andersa

Tockoje
Wizyta Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego w Armii Polskiej w ZSRR. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe.

17 września 1939 r. nad ranem Armia Czerwona przekroczyła wschodnią granicę Polski, realizując tym samym postanowienia układu Ribbentrop-Mołotow. Okupanci przystąpili do deportacji – setki tysięcy Polaków zesłano w głąb ZSRR. Wywożono ich tysiące kilometrów od domu na dzikie stepy Kazachstanu, w okolice Archangielska lub do autonomicznych republik radzieckich – Jakucji, Komi, Kraju Ałtajskiego.

Zapisy Terroru

Dramat ziemi kieleckiej

Wieś
Młodzież michniowska w okresie międzywojennym. Fot. Muzeum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie.

Kielecczyzna pod okupacją niemiecką doznała wielu form terroru niemieckiego. Mieszkańcy miast i wsi, elity intelektualne, chłopi i robotnicy, Żydzi i Polacy – wszyscy stali się ofiarami masowych aresztowań, egzekucji i deportacji do obozów pracy. Zbrodni dokonywano z inspiracji i za przyzwoleniem najwyższych władz III Rzeszy. Sam Hitler w wytycznych dla Generalnego Gubernatora Hansa Franka uznawał ziemie polskie za zdobycz, którą należy „eksploatować, czyniąc z nich rumowisko pod względem gospodarczym, społecznym, kulturalnym i politycznym”.

Bezwzględny biznes

Mur warszawskiego getta, fot. Wikimedia Commons/Bundesarchiv

Czy do Generalnego Gubernatorstwa opłacało się przyjechać, by robić interesy? Kto i dlaczego budował mur dawno po zamknięciu getta warszawskiego? I jak oskarżenie o nadużycia finansowe może uratować życie?

Profesor winny powstania [zeznanie Ernestyny Bojemskiej]

Profesor Aleksander Bojemski w czasie konkursu na pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, źródło: NAC
Profesor Aleksander Bojemski (piąty z lewej) w trakcie konkursu na pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, źródło: NAC

Prof. Aleksander Bojemski był szanowanym inżynierem, architektem i wykładowcą Politechniki. Gdy w Warszawie wybuchło powstanie znalazł się w grupie mężczyzn zabranych z domów przy ul. Rakowieckiej. Tylko on nie wrócił do domu. Przedstawiciela inteligencji należało zatrzymać w areszcie.

Zniszczyć elity [zeznanie Oskara Stuhra]

PIC_1-N-3034
Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1942 rok, źródło NAC

Jednym z aspektów polityki niemieckiej na terytorium okupowanej Polski była eksterminacja elity intelektualnej kraju. Na celowniku władz okupacyjnych znaleźli się pracownicy naukowi, adwokaci, lekarze, wyżsi urzędnicy i działacze społeczni, a także harcerze, księża, oficerowie rezerwy, artyści – „czołowe, przywódcze elementy narodu polskiego”. O represji wobec krakowskiej inteligencji opowiadał przed Główną Komisją dla Badania Zbrodni Niemieckich Oskar Tadeusz Stuhr.

Zapisy Terroru

Wybitny konstruktor II RP [zeznanie Marii Bryły]

Stefan Bryła
Stefan Bryła. Źródło: NAC

Prof. Stefan Bryła był autorem wielkich projektów architektonicznych II RP, uznanym w świecie pionierem spawalnictwa, a także wieloletnim posłem na Sejm. W czasie niemieckiej okupacji opracował instrukcję „Jak niszczyć stalowe mosty” oraz 10-letni plan odbudowy Polski po wojnie.

Zapisy Terroru

Masakra w klasztorze [zeznanie Aleksandra Kisiela]

Collegium_Bobolanum_-_place_of_remembrance_-_02
Tablica upamiętniająca mord. Źródło: Wikimedia Commons

Stawiając sobie za cel likwidację polskich elit i walkę z Podziemiem, Niemcy konsekwentnie prześladowali polskie duchowieństwo. Masakra w Domu Pisarzy na ul. Rakowieckiej 61 na początku Powstania Warszawskiego nie ma żadnego innego wytłumaczenia. Na pytanie, co się stanie z duchownymi z klasztoru, jeden z Niemców miał odpowiedzieć „Ich werde jeden Priester niederschießen (Zastrzelę wszystkich księży)” – wspomniał o. Aleksander Kisiel SJ.

Zapisy Terroru

Dwa radomskie getta

Radom - Żydzi
Żydzi na targu w Radomiu w 1940 r. Źródło: Wikimedia Commons

Podczas okupacji niemieckiej ludność żydowska w Radomiu została niemal całkowicie wymordowana, a drobne warsztaty, sklepiki, domy modlitwy, związane z jej codziennością – bezpowrotnie zniszczone. Nieliczni, którym udało się przeżyć, pozostawili po sobie świadectwa tych zbrodni. Wkrótce będą one dostępne na naszym portalu Zapisy Terroru.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie dla lepszego działania serwisu. Możesz zablokować pliki cookie w ustawieniach
przeglądarki. Więcej informacji w Polityka prywatności strony.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl